10:55 Ik ben sinds lange tijd weer eens op reportage ver van Parijs. Het verhaal waaraan ik werk, staat waarschijnlijk pas over enkele maanden in Elsevier, dus ik moet nog even geheimzinnig blijven. Wel kan ik schrijven dat ik nu in een intercity zit van Arles naar Lyon, aan weerszijden omringd door wijngaarden. De zon is net door de wolken gebroken.

Mijn boek In Parijs is nu naar de drukker. Ik kan er niets meer aan doen. Aan de ene kant een fijn gevoel, een opluchting, maar aan de andere kant leidt het ook tot de nodige stress. Wat als er toch nog een foutje in zit? (In ieder boek zit anderhalve fout, klinkt het in de uitgeverswereld). En had die ene passage of dat ene hoofdstuk toch niet net anders gemoeten?
Dat het boek naar de drukker is, betekent niet dat er voor mij niets meer aan te doen is. Nu moet ik namelijk mijn boek zien te verkopen, iets wat je als beginnende auteur goeddeels zelf moet zien te regelen. En dus schrijf ik bewerkte voorpublicaties, nieuwe verhalen met verwijzingen en zijn er bonnetjesacties. Details volgen. Gelukkig heb ik de laatste jaren voor veel verschillende opdrachtgevers gewerkt, dus ik heb contacten in de mediawereld. En ik ben druk bezig met mijn eigen site, waar het boek gesigneerd te koop zal zijn.
11:15 Inmiddels sta ik op station Le Teil. Ziet er aardig uit, tegen een steile heuvel. Om onduidelijke redenen worden we omgeleid via de rechteroever van de Rhône, terwijl de intercity normaalgesproken de linkeroever neemt. Duurt een halfuurtje langer. Het kan me niet zo veel schelen vandaag.

Vandaag staat mijn verhaal over de ‘herinvoering van de franc’ in het dorpje Collobrières op de voorpagina van Het Financieele Dagblad. Een stel slimme winkeliers accepteert sinds het voorjaar opnieuw de Franse franc, wat de lokale middenstand een aardig zakcentimepje oplevert. Voor wie die krant niet dagelijks onder ogen krijgt, ik zal het ergens de komende dagen op mijn blog zetten.
Onderstaand filmpje toont een niet zo frisse demonstratie voor de definitieve herinvoering van de franc.

Voilà mijn verslag van het theaterfestival van Avignon, waar ik dit weekend vertoefde. De foto die weinig met tekst te maken heeft, maar wel mooi is en tijdens het festival is genomen heet La Valse d’Avignon en is van Gabba Gabba Hey!

Nederlandstalig theater triomfeert in Avignon
Nooit eerder was er zoveel Nederlands te horen tijdens het theaterfestival van Avignon. Zaterdag ging Romeinse tragedies van Toneelgroep Amsterdam in première. ‘Zes uur lang luisteren ze naar Nederlands, ongelooflijk.’
(Van onze correspondent Olivier van Beemen)
AVIGNON (GPD) _ Juli in Avignon. Zoals ieder jaar bruist het onder de platanen van het oude, ommuurde stadscentrum. In de schaduw van het pauselijk paleis, waar in de late Middeleeuwen een eeuw lang tegen Rome opstandige Franse pauzen gevestigd waren, prijzen jonge artiesten en regisseurs hun voorstelling aan. In kleine theatertjes en op alle hoeken van de smalle straatjes is toneel te zien, tot duizend optredens per dag, onder de brandende Provençaalse zon.
Menig deelnemer aan le festival off, zoals het onofficiële programma genoemd wordt, droomt ervan ooit deel uit te maken van het echte festival, le festival in. Dan speel je op de meest prestigieuze plekken, zoals la cour d’honneur (de erebinnenplaats) van het pauselijk paleis of in het eveneens Middeleeuwse karmelietenklooster.
In dat programma is Nederlandstalig toneel dit jaar beter vertegenwoordigd dan ooit, vooral dankzij de Vlamingen. De Toneelgroep Amsterdam voert de veelgeprezen Romeinse tragedies op van de Vlaamse regisseur Ivo van Hove en een viertal andere Vlaamse regisseurs toont nog vijf andere voorstellingen. Bovendien is Nederlandse dans aanwezig met Emio Greco en Pieter Scholten.
,,Nederlands theater is hip”, zegt Rudi Wester van de culturele afdeling van de Nederlandse ambassade in Parijs, die de Nederlandse producties financieel steunt (20.000 euro). ,,Ons theater is anders dan het Franse, experimenteler”, vindt Henk Scholten van het Theater Instituut Nederland, dat vier ton uittrok om twee jaar lang Nederlands theater in Frankrijk te promoten.
Voor festivaldirecteur Vincent Baudriller is er geen sprake van een opleving van het Nederlandstalig toneel. ,,Voor mij is het irrelevant uit welk land een regisseur komt”, zegt hij. ,,Ik heb grote erkenning voor het werk van Ivo van Hove, die ik al langer ken. Ik waardeer de dramaturgische vrijheid die het Nederlands en Vlaams toneel vaak kenmerkt.”
De Romeinse tragedies, een bewerking van drie stukken van Shakespeare (Coriolanus, Julius Caesar en Antonius en Cleopatra), is een goed voorbeeld. De voorstelling vindt plaats in een gymzaal in een woonwijk buiten het centrum, waar een vijfhonderdkoppig publiek zes uur lang de intriges volgt van de Romeinse machthebbers.
,,Zes uur lang luisteren ze naar Nederlands met boventitels, ongelooflijk”, zegt Van Hove voor de voorstelling. ,,Ik dacht dat dit stuk niet te exporteren was, maar we hebben het ook al op de Wiener Festwoche gespeeld.”
Van Hove is opgetogen in Avignon te staan. ,,Hier wil je staan”, zegt hij. ,,Na een mindere periode waarin het festival wat in zichzelf gekeerd was, is Avignon weer terug. De programmering is internationaal, ik ontmoet mensen die ik jaren niet gezien heb. Hier wordt het theater serieus genomen.”
Tijdens de voorstelling is het publiek verbaasd als het tijdens de eerste decorwisseling wordt uitgenodigd het podium op te komen om iets te drinken of een broodje te eten. Op grote bankstellen midden op het toneel mogen ze plaatsnemen en wanneer de acteurs zich net in een andere hoek van het podium bevinden, volgen ze het verhaal op videoschermen.
,,In Frankrijk zijn we niet gewend aan zo’n mix van theater, film en muziek”, zegt Didier Fusillier, directeur van het theater Maison de la Culture in de Parijse voorstad Créteil. Hij werkt al twintig jaar samen met Nederlandse gezelschappen en liet onder anderen Orkater en T.r.a.s.h. overkomen.
Om tien uur ‘s avonds is de zaal nog net zo gevuld als om vier uur ’s middags. ‘Bravo’, klinkt het van meerdere kanten en de vijftien acteurs worden liefst zeven keer teruggeroepen.
De online-versie van het toonaangevende Franse culturele weekblad Télérama heeft zondag meteen een recensie: ‘Met de Romeinse tragedies elektrocuteert Ivo van Hove het festival. Tegen alle verwachtingen in, gaan de zes uur spektakel in hels tempo voorbij. (…)
Terwijl veel festivals uitentreuren dezelfde buitenlandse regisseurs blijven uitnodigen, en terwijl de bazen van onze Franse toneelcentra elkaar steeds weer vragen, zien we vol vreugde toe dat Avignon ons deze zomer grote, onbekende artiesten voorschotelt. Zegt het voort.”

Tijdens een wandeling door Bollène ontdekte ik dit fraaie panarama over de stad en haar kernreactoren (de foto bij dit bericht was in Saint-Laurent des Eaux). Links op de voorgrond het stadhuis in handen van de Madame Bompard, vrouw van Jacques, beiden gewezen vrienden van Jean-Marie Le Pen.

Na een tijdje niet op repo te zijn geweest, trek ik dezer dagen weer eens ouderwets als razende reporter door de Provence. Onderstaand verhaal was aanvankelijk niet gepland, maar als journalist volg je uiteraard de actualiteit. Die bracht me enkele uren geleden naar Bollène, waar eerder deze week uranium weglekte uit een kerncentrale. Ik maakte deze reportage.

Franse kerncentrale in Saint-Laurent des Eaux. Foto: nitot

Vis- en zwemverbod na uraniumlek
BOLLÈNE (GPD) _ De telefoon op het stadhuis van het Zuid-Franse stadje Bollène houdt niet op te rinkelen. ,,Nee mevrouw, in uw buurt bestaat geen enkel stralingsgevaar. U kunt het kraanwater gewoon drinken”, zegt de receptioniste, met een gedetailleerde stadskaart op haar bureau.
In het plaatsje met 14.000 inwoners, nabij Avignon, is veel ophef ontstaan nadat dinsdag bekend werd dat 18.000 liter uraniumhoudende vloeistof is weggelekt uit de plaatselijke kerncentrale. Een vis- en zwemverbod in een viertal meertjes en twee rivieren geldt tot nader order. Ook mogen boeren in de nabije omgeving geen gewassen meer verbouwen of verkopen en mensen met eigen watervoorziening (zoals een put) mogen die tijdelijk niet gebruiken.
Ondanks geruststellende woorden van de gemeente, slaan inwoners van het plaatsje sinds een paar dagen massaal bronwater en proviand in. ,,Ze kunnen ons wel meer vertellen”, zegt Charef Ben-Brahim, een oudere man die met twee leeftijdsgenoten toekijkt bij het jeu de boules. ,,Ik heb water ingeslagen. Bij de supermarkt was het gisteren al bijna op. En ik heb ook extra levensmiddelen gekocht. Het liefst zou ik zien dat Frankrijk stopt met kerncentrales.”
Hij weet echter dat dat zeer onwaarschijnlijk is. President Nicolas Sarkozy kondigde vorige week juist de bouw van een tweede EPR-centrale aan, een extra krachtige centrale die ongeveer vier miljard euro kost. Pikant detail is dat er een goede kans bestaat dat de nieuwe centrale nabij Bollène gebouwd gaat worden.
Frankrijk haalt 80 procent van zijn elektriciteit uit kernenergie en is daarmee wereldrecordhouder. Sceptici vermoeden dat de Franse autoriteiten nucleaire incidenten bewust proberen te bagatelliseren om te voorkomen dat de bevolking tegen kerncentrales in opstand komt.
Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de kernramp in 1986 in Tsjernobyl, toen een grote wolk met radioactief materiaal over Europa dreef. Vreemd genoeg hield de wolk – volgens de Franse autoriteiten – stil bij de Franse grens. Inmiddels is er brede overeenstemming dat de wolk ook Oost-Frankrijk bereikte en minstens tientallen gevallen van kanker heeft veroorzaakt.
Wethouder André-Yves Beck van Bollène weet niet of de landelijke autoriteiten bij het huidige incident het achterste van hun tong laten zien. ,,Het is in ieder geval opmerkelijk dat onze gemeente pas op dinsdagmiddag, 14 uur nadat het gebeurde, is ingelicht”, zegt hij. ,,Het eerste wat we te horen kregen, was: ‘Houd het stil’. Hoe moeten wij dan onze inwoners alarmeren?”
Het bestuur van Bollène, met aan het hoofd burgemeester Marie-Claude Bompard, een nationaliste die lange tijd lid was van het Front National, beklaagt zich dat het bij dat ene telefoontje bleef. Beck: ,,Er is ons geen enkele hulp aangeboden van hogerhand, terwijl dit incident ons veel geld gaat kosten. Toeristen zijn ongerust, wat ons imago schaadt.”
Visser Robert Rieux Arnaud is net op het gemeentehuis voor een onderhoud. ,,Ik was even erg boos. Niet omdat we niet meer mogen vissen, maar vanwege de zeer geringe informatievoorziening voor de bevolking. Ik denk dat de risico’s wel meevallen. Want laten we eerlijk zijn: die mensen die op de kerncentrale werken, willen zelf ook niet dood.”

Grote drukte, maar voor trouwe lezers hier een column die ik twee jaar geleden schreef voor de rubriek Standplaats Frankrijk bij de GPD. Foto: Jipol

Boer in Frankrijk wilde ik vroeger worden. Net als zo’n twee miljoen andere Nederlanders gingen mijn ouders, broer en ik vrijwel ieder jaar met vakantie naar Frankrijk, meestal naar het zuiden. Een reis die grote indruk op me heeft gemaakt, voerde ons naar de Provence, dicht bij de Mont Ventoux.
We hadden er een huisje gehuurd midden in de lavendelvelden. Ik herinner me de stilte, af en toe doorbroken door een tractor, de uitgestrekte velden met paarse bloemen en bovenal de paradijselijke geur. Daar moet het idee ‘boer in Frankrijk’ zijn geboren, toen ik een jaar of acht was. Het vooruitzicht altijd te werken in de lavendelgeur leek me onweerstaanbaar. Zelfs een wesp verborgen tussen de planten, die me door mijn waterschoen buitengewoon pijnlijk in mijn grote teen stak, bracht daar geen verandering in.
Toch maakte de ambitie al binnen enkele jaren plaats voor nieuwe toekomstideeën en verloor ik bovendien de liefde voor Frankrijk. Een tijdje wilde ik snel rijk worden op de beurs, daarna zou ik de wereld gaan redden als ontwikkelingswerker in Afrika en toen ik ten slotte op de leeftijd kwam dat ik moest kiezen, werd het journalist.
In Frankrijk. Via een omweg was mijn interesse weer teruggekomen. Tijdens mijn wereldverbeteraarperiode was ik antropologie gaan studeren en Frans erbij. Dat zou goed van pas komen in West-Afrika, de streek die ik zou ontwikkelen. Op de universiteit besefte ik hoe moeilijk het is de wereld te verbeteren en vond ik Frans leuker, dus die studie heb ik uiteindelijk afgerond.
Eerder dan gehoopt ben ik nu journalist in Frankrijk. Niet op het platteland, maar in Parijs. Toch heb ik het genoegen regelmatig mijn bijna-collega’s op te zoeken. Iedere keer als ik de drukke boulevards van Parijs verruil voor de frisse lucht van het platteland, maakt een aangenaam gevoel zich van mij meester. Dat is het echte Frankrijk, zoals ik dat ken van de vroegere vakanties.
Ik bezocht schaapherders in de Pyreneeën, biologische boeren in Lotharingen en ganzenhoeders nabij Toulouse. En afgelopen zomer gebeurde het: voor een reportage ging ik naar een lavendelboer in de Provence. Ogenblikkelijk voerde de indringende geur mij terug naar het verleden, als in de roman van Marcel Proust, waarin de smaak van een madeleine-cakeje de verteller in zijn gedachten terugvoert naar zijn jeugdjaren.
De boer nam me mee naar de velden en naar de schuur waar hij de olie uit de bloemen perst. Er stond een oude huifkar om het idyllische beeld compleet te maken. Ik mijmerde weg. Het was nog niet te laat: ik zou nog steeds boer in Frankrijk kunnen worden.
Tot ik mij de reden voor mijn komst herinnerde: het ging niet zo goed met de Franse lavendelproducenten. Mede door nieuwe concurrentie uit Oost-Europa en China waren de prijzen op de wereldmarkt sterk gedaald. De boeren, die tot nu toe zonder subsidies rondkwamen, hebben wellicht binnenkort ook overheidsgeld nodig om te overleven.
Ik herinnerde me dat problemen ten grondslag lagen aan vrijwel al mijn bezoeken aan het boerenland. Nu heeft dat wellicht te maken met de eigenaardige gewoonte van journalisten dat zij iets pas interessant vinden zodra er problemen zijn, maar de feiten liggen er: de herders moeten rondkomen met minder dan het minimumloon, waarvan de helft uit Brussel komt (maar hoe lang nog?), de Franse wijn maakt moeilijke tijden door en de ganzenleverproductie is omstreden, om enkele voorbeelden te noemen.
Wijselijk besloot ik mijn oude ambitie geen nieuw leven in te blazen. Op de lokale markt kocht ik een paar zakjes lavendel, die ik eenmaal thuis op strategische plekken in mijn appartement neerlegde. Vanachter mijn laptop geniet ik van het beste van twee werelden.

De Europese Commissie pleit vandaag in een rapport voor kernenergie, energie gewonnen door kernsplijting. Het interationale kernfusieproject Iter in Zuid-Frankrijk gaat nog een stap verder. Eind vorig jaar nam ik een kijkje bij het CEA van Cadarache. Op een terrein naast het commissariaat voor atoomenergie zal Iter gebouwd worden. Nu ziet het er nog uit als op bovenstaande foto.
Heftige materie voor iemand die het over het algemeen meer zoekt in de alfa of gamma-richting, maar ik heb me er redelijk doorheen geslagen. Het verhaal staat onder meer in Het Parool van vandaag.