Ganzen tijdens de vetmestperiode, op de boerderij van Brigitte Fourcade in de streek Gers niet ver van Toulouse. Boven hun koppen de trechter waarmee ze gevoed worden. Foto: Olivier van Beemen

En lezer, bent u er nog in geslaagd een potje foie gras (vette ganzen- of in Frankrijk vooral eendenlever) op de kop te tikken om te verorberen tijdens het kerstdiner? Dat zal lastig geweest zijn, gezien de steeds geringere populariteit van het product bij Nederlanders. Die zette de Bijenkorf er zelfs toe aan het product uit de schappen te verwijderen. Sommige armere Nederlanders zullen ongetwijfeld van dit buitenkansje geprofiteerd hebben.
Zoals ik in twee eerdere berichten al min of meer aankondigde, heb ik voor de feestdagen een verhaal over foie gras gemaakt, in samenwerking met mijn collega Runa Hellinga in Hongarije, de andere grote ganzenleverproducent binnen de Europese Unie. Dat verhaal gaat niet zozeer over de omstreden vetmestperiode, maar meer over economische zijde. Het geeft het Franse danwel het Hongaarse perspectief op de praktijk. U leest het verhaal onder meer hier, op de site van het Nederlands Dagblad.
U vraagt zich wellicht af hoe ik zelf tegen de vetmesterij aankijk. Lastige kwestie. Uiteraard is het geen fijn gezicht en zonder twijfel een bijzonder onaangenaam gevoel voor de ganzen en de eenden wanneer zij met een trechter worden volgestopt met voedsel. Aan de andere kant wezen de boeren mij op antropomorfisme (dat woord gebruikten ze overigens niet): het beschouwen en behandelen van dieren als mensen. De anatomie van een vogel is anders (geen huig) dan die van de mens, waardoor het inbrengen van de trechter minder pijnlijk is dan wij zouden denken. Bovendien mogen ze een eend of gans nooit verwonden, dan kan de lever naar de prullenbak.
Uiteraard ben ik niet zo naïef dat kritiekloos te aanvaarden, maar het verdient op z’n minst een reflectie. Verder is het enigszins hypocriet om tegen foie gras te zijn, maar wel ander vlees te eten van één of twee euro per ons, waarbij je de garantie hebt dat het dier een rampzalig leven en een pijnlijke einde achter de rug heeft. Wellicht het allerlastigst is de heerlijke smaak van de vette lever…

Meestal willen geïnterviewden dat je zo positief mogelijk over ze schrijft, vooral als ze een bedrijf, een sector of een andere instelling vertegenwoordigen. Een manier om de journalist een handje te helpen bij zijn positieve beeldvorming is een cadeautje.
Vorige week overkwam het me twee keer. Dinsdag was ik in het departement Gers voor een verhaal over foie gras: ganzen- of (in de meeste gevallen) eendenlever. Op de ethische aspecten van dit product kom ik later nog eens terug. Het gaat nu om de gift van de woordvoerder van de vereniging voor foie-grasboeren: een grote pot ganzenlever, die normaalgesproken 38 euro kost en die drie vrienden en mij dit weekend heerlijk gesmaakt heeft.
Een dag later was het opnieuw raak. Een woordvoerster van vliegtuigbouwer in problemen Airbus had op mijn aanvraag een rondleiding georganiseerd door een aantal van de Airbusgebouwen in Blagnac (bij Toulouse). Ik mocht onder meer een kijkje nemen in de assemblagehal (afmetingen: 490 x 250 x 46 meter) van het megavliegtuig A380, tegelijkertijd het pronkstuk en het zorgenkindje (wegens meerdere opleveringsvertragingen) van Airbus.
Hier was het presentje een fraaie aktetas, die mij – heel slim natuurlijk – werd aangeboden als omhulsel bij het persdossier. Eigenlijk was het dus niets meer dan een tasje dat het dossier makkelijker transporteerbaar maakte. De tas was overigens zeer welkom, aangezien mijn alumnitas (afstudeergeschenk) van de Universiteit van Amsterdam redelijk uit elkaar begint te vallen.
Beide cadeaus nam ik zonder blikken of blozen aan. Het is onbeleefd een cadeau te weigeren, niet waar? Later begon ik toch iets te twijfelen. (Wel zo makkelijk, als je ze toch niet meer terug kunt geven) Bij Elsevier blijkt een ongeschreven regel te bestaan dat je geschenken tot honderd euro mag accepteren. Wat dat betreft zit ik in ieder geval met de foie gras goed en ook de aktetas, hoewel een fraai exemplaar, zal niet meer dan honderd euro gekost hebben.

Invloed op mijn verhalen hebben de cadeaus in principe niet. De tas – en het heerlijke eten in het speciale bedrijfsrestaurant voor potentiële klanten, pers en hoogwaardigheidsbekleders – weerhielden me er niet van een vakbondsdame de ruimte te geven haar minder optimistische visie op de problematiek te geven en dus een evenwichtig verhaal te schrijven. In het geval van de foie gras zal ik ook schrijven wat ik wil. Toch is het moeilijk te ontkennen dat een dergelijk geschenk je onbewust altijd een positiever beeld zal geven van een instelling of een bedrijf en je onafhankelijkheid dus enigszins aantast.

Wat vinden jullie? Laten journalisten, die altijd als eerste klaar staan om anderen op hun ‘schandalige’ gedrag te wijzen, zich te gemakkelijk paaien?

Bezoekers van de markt van Montredon, Plateau du Larzac. Foto’s: Olivier van Beemen

De wekelijkse markt (woensdag) in Montredon, het gehucht waar José Bové woont, is een verzamelplaats van idealisten in alle soorten en maten. Vrijwillige maaiers (van genetisch gemodificeerde gewassen: faucheurs volontaires) zijn misschien licht in de meerderheid, maar ook pacifisten, antifascisten en armoedebestrijders zijn vertegenwoordigd. Je hoeft ook niet te kiezen: je kunt best voor meerdere doelen tegelijk strijden.
De sfeer is goed. Voor malbouffe (junkfood) hoeven we niet bang te zijn: de kraampjes verkopen alleen producten die net van het land af komen. Je vlees koop je bij de slagerswagen, die José Bové en personne vervolgens voor je grillt op de barbecue.
Het Plateau van Larzac heeft een lange geschiedenis van idealistische gevechten. In een stal in Montredon is er zelfs een museumpje voor ingericht, met historische affiches. Al in 1973 kwamen 80.000 mensen samen op de hoogvlakte om – met succes – in opstand te komen tegen de uitbreiding van een militair kamp, dat bijna het hele plateau had moeten bestrijken.
De laatste jaren zijn het vooral de strijd tegen de ‘totalitaire’ genetisch gemodificeerde gewassen en de negatieve gevolgen van de mondialisering die Larzac in actie brengen. In 2003 kwamen liefst 200.000 mensen samen. Ook deze zomer hebben Bové en zijn kameraden al weer een aantal velden ‘vrijwillig gemaaid’.

Eerder bericht over José Bové: José Bové, Président de la République

Ik was niet alleen in Millau om de lokale McDonald’s te fotograferen. In heb nabijgelegen gehucht Montredon op het Plateau du Larzac heb ik de boerenactivist geïnterviewd die het filiaal van de hamburgerketen in 1999 vernielde, José Bové.
De populaire Fransman – beroep: schapenboer – hoopt volgend jaar president van het land te worden. Probleempje: binnenkort moet hij waarschijnlijk voor de vijfde keer de gevangenis in. Behalve incidenteel McDonald’s-vandalist is hij multirecidivist in het vernielen van genetisch gemodificeerde gewassen. Een relatief probleem, zo bleek. Niets belet hem vanuit de gevangenis campagne te voeren, verzekerde hij me.

Het gesprek met de mogelijke nieuwe president van Frankrijk vond plaats in het gras onder een eik voor zijn nieuwe huis, dat hij op dit moment zelf aan ‘t bouwen is.
Het interview staat morgen of de komende dagen (verschilt vaak per krant) in de regionale dagbladen van de GPD.

Speel ook het online José-Bovéspel om de wereld te redden.

José Bové. Foto: Olivier van Beemen

Lavendelboerderij in La Faurie, Zuid-Frankrijk Foto: Olivier van Beemen

Als kind was ik al dol op lavendel en ik had begin deze week een heus momentje van Proustiaanse mémoire involontaire toen ik voor een reportage een schuur bezocht waar lavendel gedistilleerd wordt tot olie. De geur deed mijn gedachten afdwalen naar het huisje op de Mont-Ventoux waar ik temidden van lavendelvelden een kleine twintig jaar geleden een heerlijke vakantie doorbracht. Jammer dat ook de herinnering bovenkwam aan de reuzenwesp die, verscholen in de lavendel, mijn waterschoen (jaja) was binnengedrongen en daar behoorlijk huishield.
Verder heb ik goed nieuws voor jonge mannelijke lavendelliefhebbers, zoals ikzelf: critici die vol cynisme blijven roepen wat voor een ouwewijvengeurtje lavendel toch is, hebben het mis. Een van de hoofdbestandsdelen van het herenparfum Le mâle (mannelijker kan niet…) van Jean-Paul Gaultier is lavendelolie, zo vertelde een deskundige me. Dus.

Lees het verhaal onder meer in De Stentor