Maandagavond, negen uur. Het is donker in het huisje. Twee kaarsen verlichten de grote houten tafel naast mijn MacBook, even verderop staan twee kleine lampjes. Jammer dat ik geen oude typemachine gebruik of met pen en papier schrijf, anders zou ik zo uit de negentiende eeuw gestapt kunnen zijn. Een glas rode wijn is de beloning die ik mezelf in het vooruitzicht stel als ik voldoende op papier heb staan.

Ik ben een paar uurtjes geleden aangekomen in het huisje waar ik de komende dagen een goed begin wil maken aan mijn boek, waarover zoals gezegd later meer. Met mijn rug zit ik naar het elektrische kacheltje, da’s minder negentiende-eeuws. Het is koud op het platteland. Mee zijn Flaubert (L’Education sentimentale) en mijn nieuwe held Jules Verne (Paris au XXe siècle). En een zwembroek: er is een mooi zwembad om de hoek, dichter bij dan de bakker, de slager en de alimentation. En zeker dan internet.

De fietstocht van het dichtstbijzijnde station, op vijftig kilometer, hierheen was bijzonder. Door bossen voerde het, over glooiende weiden en langs mooie meertjes en kastelen. Aan de omstandigheden kan het in ieder geval niet liggen. Aan mij om mooie hoofdstukken op papier te krijgen.

Foto: Creativity + Timothy K Hamilton

Deze week leef ik als een kluizenaar. Ik trek mij terug in een huisje (niet hetzelfde als op de foto) op het Franse platteland, ver van de bewoonde wereld. Geen internet, geen tv en de mobiele telefoon heeft nauwelijks bereik. Ik ben bezig aan een boek (meer info daarover volgt) en hoop dat ik me goed kan concentreren. Ik sluit echter niet uit dat ik morgen alweer in de trein spring omdat ik niet tegen zoveel eenzaamheid blijk te kunnen. Hoe dan ook: blogstukjes staan Рnet als dit bericht Рvoorgeprogrammeerd en een stadje tien kilometer verderop schijnt een internetcaf̩ te hebben, dus hopelijk kan ik u op de hoogte houden van mijn verblijf. Zondag is het in ieder geval gedaan met de kalmte.

Bruine beer (in dierentuin). Foto: L Cornic

U had nog van mij tegoed waarom ik afgelopen zomer een dagje in de Pyreneeën was. Dat was voor een reportage over de bruine beren, die de gemoederen steeds maar weer bezig blijven houden. Deze week staat het verhaal in Elsevier. Doorgaans zit er minder tijd tussen repo en publicatie, maar dit is ‘wegens omstandigheden’ aan mijn zijde een tijdje blijven liggen.

Ogenschijnlijke rust in Camembert. Foto: Olivier van Beemen

Deze week was ik zowaar eens oorlogsjournalist. Ik deed verslag van de camembertoorlog, die Normandië al maandenlang verscheurt.

Die hebben vorig jaar besloten voor het merendeel van de camemberts niet langer rauwe melk te gebruiken, maar gepasteuriseerde. Daardoor verliezen ze het keurmerk AOC, wat je product een goede naam geeft (en meer waarde). Ze mogen hun kaas nu niet langer camembert de Normandie noemen.
De grote jongens willen dat de AOC ook gaat gelden voor camembert met gepateuriseerde melk. Bovendien hebben ze volgens de voorstanders van de ‘echte camembert’ bewust geruchten verspreid dat rauwmelkse camembert een risico kan zijn voor de gezondheid.
Ik sprak onder meer met ‘camemberthistorics’ Gérard Roger, die het Comité de défense du véritable camembert heeft opgericht. Op zijn site kun je een petitie tekenen als je tegen de teloorgang van rauwmelkse camembert bent. Mediatraining had deze man niet nodig, want hij schudde de voltreffers uit zijn mouw: ‘Camembert is meer dan een kaas. Het is een monument van de Franse gastronomie. Niets is zo Frans als wijn, stokbrood en camembert.’
En: ‘Alles moet tegenwoordig een herkenbare standaardsmaak hebben. Maar dat is dom. Die kunnen de Chinezen straks namaken. In deze tijden moet je juist kiezen voor een eigen, ambachtelijk product, dat best iets meer mag kosten.’
Kaasmaker Laurent Flechard van Gillot vertelde dat rauwmelkse kaas beter is dan kaas van opgewarmde melk, omdat de pateurisatie ook de goede bacteriën doet verdwijnen. Luc Morelon daarentegen sprak van ‘schandalige leugens.’
Hij werkt dan ook voor Lactalis. Hoewel hij op het punt stond op vakantie te gaan, kon hij me nog net deze woorden meegeven: ‘Wij produceren 850.000 ton camembert, de totale productie met rauwmelkse kaas is een paar ton. Het is zo’n verhaal van de dappere kleine boertjes tegen de grote boze industrieel, waarbij de media het graag opnemen voor de boertjes. Maar wij geven ondertussen 15.000 Fransen een baan.’
Hij zei ook dat de meeste journalisten die over dit onderwerp schrijven niet de moeite nemen de kant van het verhaal van Lactalis te horen. Tja, daar had de industriële kaasmaker natuurlijk zeker een punt: als zijn bedrijf talrijke banen zou verliezen, is Normandië waarschijnlijk ook te klein. Vervelend, van die verhalen waar geen echte goeden en slechten zijn…

Grote drukte, maar voor trouwe lezers hier een column die ik twee jaar geleden schreef voor de rubriek Standplaats Frankrijk bij de GPD. Foto: Jipol

Boer in Frankrijk wilde ik vroeger worden. Net als zo’n twee miljoen andere Nederlanders gingen mijn ouders, broer en ik vrijwel ieder jaar met vakantie naar Frankrijk, meestal naar het zuiden. Een reis die grote indruk op me heeft gemaakt, voerde ons naar de Provence, dicht bij de Mont Ventoux.
We hadden er een huisje gehuurd midden in de lavendelvelden. Ik herinner me de stilte, af en toe doorbroken door een tractor, de uitgestrekte velden met paarse bloemen en bovenal de paradijselijke geur. Daar moet het idee ‘boer in Frankrijk’ zijn geboren, toen ik een jaar of acht was. Het vooruitzicht altijd te werken in de lavendelgeur leek me onweerstaanbaar. Zelfs een wesp verborgen tussen de planten, die me door mijn waterschoen buitengewoon pijnlijk in mijn grote teen stak, bracht daar geen verandering in.
Toch maakte de ambitie al binnen enkele jaren plaats voor nieuwe toekomstideeën en verloor ik bovendien de liefde voor Frankrijk. Een tijdje wilde ik snel rijk worden op de beurs, daarna zou ik de wereld gaan redden als ontwikkelingswerker in Afrika en toen ik ten slotte op de leeftijd kwam dat ik moest kiezen, werd het journalist.
In Frankrijk. Via een omweg was mijn interesse weer teruggekomen. Tijdens mijn wereldverbeteraarperiode was ik antropologie gaan studeren en Frans erbij. Dat zou goed van pas komen in West-Afrika, de streek die ik zou ontwikkelen. Op de universiteit besefte ik hoe moeilijk het is de wereld te verbeteren en vond ik Frans leuker, dus die studie heb ik uiteindelijk afgerond.
Eerder dan gehoopt ben ik nu journalist in Frankrijk. Niet op het platteland, maar in Parijs. Toch heb ik het genoegen regelmatig mijn bijna-collega’s op te zoeken. Iedere keer als ik de drukke boulevards van Parijs verruil voor de frisse lucht van het platteland, maakt een aangenaam gevoel zich van mij meester. Dat is het echte Frankrijk, zoals ik dat ken van de vroegere vakanties.
Ik bezocht schaapherders in de Pyreneeën, biologische boeren in Lotharingen en ganzenhoeders nabij Toulouse. En afgelopen zomer gebeurde het: voor een reportage ging ik naar een lavendelboer in de Provence. Ogenblikkelijk voerde de indringende geur mij terug naar het verleden, als in de roman van Marcel Proust, waarin de smaak van een madeleine-cakeje de verteller in zijn gedachten terugvoert naar zijn jeugdjaren.
De boer nam me mee naar de velden en naar de schuur waar hij de olie uit de bloemen perst. Er stond een oude huifkar om het idyllische beeld compleet te maken. Ik mijmerde weg. Het was nog niet te laat: ik zou nog steeds boer in Frankrijk kunnen worden.
Tot ik mij de reden voor mijn komst herinnerde: het ging niet zo goed met de Franse lavendelproducenten. Mede door nieuwe concurrentie uit Oost-Europa en China waren de prijzen op de wereldmarkt sterk gedaald. De boeren, die tot nu toe zonder subsidies rondkwamen, hebben wellicht binnenkort ook overheidsgeld nodig om te overleven.
Ik herinnerde me dat problemen ten grondslag lagen aan vrijwel al mijn bezoeken aan het boerenland. Nu heeft dat wellicht te maken met de eigenaardige gewoonte van journalisten dat zij iets pas interessant vinden zodra er problemen zijn, maar de feiten liggen er: de herders moeten rondkomen met minder dan het minimumloon, waarvan de helft uit Brussel komt (maar hoe lang nog?), de Franse wijn maakt moeilijke tijden door en de ganzenleverproductie is omstreden, om enkele voorbeelden te noemen.
Wijselijk besloot ik mijn oude ambitie geen nieuw leven in te blazen. Op de lokale markt kocht ik een paar zakjes lavendel, die ik eenmaal thuis op strategische plekken in mijn appartement neerlegde. Vanachter mijn laptop geniet ik van het beste van twee werelden.

Maandag was ik op de jagersbeurs in Rambouillet, het voormalig jachtdomein van de Franse koningen, vijftig kilometer van Parijs. Een hele belevenis, waarop ik binnenkort terug hoop te komen. Aanleiding is de everzwijnenplaag die Frankrijk teistert op dit moment. Lees het verhaal dat ik maakte in BN/De Stem. Lees hier een eerder bericht over de jacht.

In het TGV-tijdperk overleven nog enkele langeafstandstreinen met namen. De Etoile du Nord (Parijs-Amsterdam), Mistral (Parijs-Marseille) en Capitole (Parijs-Toulouse) bestaan niet meer, maar donderdagnacht zat ik wel in de Palombe Bleue (blauwe duif) tussen Tarbes en Parijs en maandag nam ik de Cévenol.
Die trein doet ruim tien uur over Parijs-Marseille, terwijl de TGV daar drie uur over doet. Bij de Cévenol zit in de prijs van het treinkaartje wel een ontdekkingsreis door Frankrijk inbegrepen, die door Bourgondië, Auvergne en de Languedoc voert. ‘s Ochtends door de glooiende landschapjes bij Nevers, rond het middaguur langs de bronnen van de voormalige collaboratiehoofdstad Vichy en de vulkanen bij Clermont-Ferrand en even later door de Cevennen, langs de engten van het riviertje de Allier.
Het plaatsje Génolhac was vorige week mijn bestemming, waar ik een reportage maakte over de openbare dienstverlening op het platteland, met als voorbeeld de Cévenol. Die is al een aatal malen bedreigd met opheffing en zal volgend jaar worden ingekort. Het verhaal staat vandaag in (een deel van) de regionale kranten.

‘De gemeente door Hollandse ogen’, een reportage van Marcel Thillay in
Le Journal de la Haute-Marne. Klik een of twee keer voor een grotere versie.

Vandaag begint in Parijs de Salon de l’Agriculture, de jaarlijkse landbouwbeurs. Tot en met 11 maart zullen de Franse presidentskandidaten voor de verkiezingen over twee maanden vrijwel allen langskomen om te laten zien hoezeer zij zich verbonden voelen met het echte Frankrijk, het platteland, la France profonde. Deze week reisde ik af naar het dorpje Froncles in Haute-Marne, waar een Parijse vriendin van me vandaan komt en maakte ik een reportage. Lees die in het Nederlands Dagblad of in BN/De Stem. Later schrijf ik meer over deze vermakelijke dag.