Ik had al eens gehoord van het dorpje Å in Noorwegen, maar ben er pas net achter dat Frankrijk ook een eenletterplaats heeft: Y, in het departement Somme in het noorden. Y heeft 80 inwoners, Ypsiloniens genoemd. Een daarvan is Robert. Hij vindt het een heel mooi dorp met een kerk, een plein, een sportcafé en een bakker. Leuk aan Y vindt hij dat het een dynamisch dorp is met enorm veel leven in de brouwerij en met stedelijke projecten die behoren tot de belangrijkste van heel Picardië. Minder leuk vindt hij de vervuiling in Y. De belangrijkste Ypsilonien is burgemeester Charles Carpentier, ofwel Karel Timmerman, tenminste, als hij in 2008 herkozen is. Dat kon ik zo gauw niet vinden. Hier nog meer korte geografische namen, waaronder naamgenoot Y in Alaska.

U verlaat Y. Foto: Bruno Deshayes

Ok, lieve lezers, Parijsblog komt weer op gang. Morgen een fotoquiz en de muziek + een fraaie foto van Emile staan ook ingepland. In afwachting van mooie verhalen en spannende belevenissen hier eerst een stukje uit den ouden doos, over Esperanto.

Bonvenon en Bulonjo-ĉe-Maro
In Het Parool van 29 maart 2005
BOULOGNE-SUR-MER – “Bonvenon en Bulonjo-ĉe-Maro,” klinkt het uit de stationsspeakers in het Noord-Franse havenstadje Boulogne-sur-Mer. Vooral grijsaards, al dan niet met een lange baard of sandalen, stappen de trein uit. Tot en met morgen vieren Esperantosprekers uit de hele wereld het eeuwfeest van het officiële bestaan van hun taal. In 1905 vond in dezelfde plaats het eerste ‘universele’ (destijds een modewoord) congres plaats, waarin de regels werden vastgelegd.
In een tijd dat Engels meer dan ooit dé wereldtaal is geworden, blijven de zogenoemde Esperantisten zich daartegen verzetten. Ze vinden het niet eerlijk dat Engelstaligen bevoordeeld zijn bij gesprekken met anderstaligen.
Brian Moon, zelf één van de schaarse Engelse Esperantosprekers, herinnert zich hoe hij in Finland ooit een groepje zakenlui observeerde. “De Finnen hadden duidelijk betere plannen, maar de Engelsman kreeg zijn zin, omdat hij zich beter uit kon drukken,” zegt hij. “Esperanto is een neutrale taal, waardoor iedereen gelijk is.”
Moons vrouw, de Française Claude Nourmont – thuis spreken ze Esperanto – is vice-voorzitter van de Universele Esperanto Vereniging, waarvan het bureau in Rotterdam is gevestigd. Het aantal sprekers wereldwijd is volgens haar moeilijk te schatten. Het zijn er minstens enkele tienduizenden (het aantal leden van de diverse verenigingen) tot naar schatting maximaal vijf miljoen. “Maar dat is wel erg optimistisch,” geeft ze toe.
De taal werd eind negentiende eeuw bedacht door Louis-Lazare Zamenhof uit het stadje Bialystok in het huidige Polen. Toentertijd maakte dat deel uit van Rusland. Thuis sprak hij Russisch, op straat Pools en op school leerde hij Frans, Duits, Latijn en Grieks.
Hij was van mening dat één simpele hulptaal de mensen wereldwijd nader tot elkaar zou brengen. Nog steeds zijn Esperantisten in grote meerderheid idealisten. Nieuwe vriendschappen zijn voor velen een belangrijke reden de taal te leren.
Esperantosprekers roemen de puurheid van hun taal. De woordenschat komt uit Romaanse en in mindere mate uit Germaanse en Slavische talen. Alle regels zijn volstrekt logisch en uitzonderingen bestaan niet. Iemand met een redelijke kennis van Frans, Spaans en/of Latijn, gecombineerd met Engels en Duits, begrijpt de taal vrijwel zonder moeite.
Esperanto wordt nu zelden nog serieus genomen door niet-sprekers, maar kende enkele glorieuzere momenten. In de jaren zestig leerden veel utopisten de taal. De Nederlandse congresganger Hylke Bron (77) herinnert zich nog dat de telefooncellen de taalkeuze Esperanto hadden. “Maar ook toen al dachten we dat het vooral een taal van een vorige generatie was. Dat denkt iedere generatie eigenlijk.”
Na de Eerste Wereldoorlog had de taal een echte mogelijkheid tot doorbraak. De Volkenbond, voorloper van de VN, bestudeerde de mogelijkheid tot gebruik van Esperanto, maar stuitte vooral op Frans verzet. Frans was toen immers nog de dominante taal in de internationale diplomatie.
De ironie wil dat de taal tegenwoordig juist relatief populair is in Frankrijk. Zoals meer van zijn landgenoten ziet Alain Chalm Esperanto als een laatste strohalm tegen de Amerikaanse wereldoverheersing. “Door Engels te spreken halen we het paard van Troje binnen,” zegt hij. Verder kende Esperanto in Oost-Europa vrij veel aanhang, maar sinds de American Dream vijftien jaar geleden ook daar zijn intrede deed, groeit de invloed van Engels snel. Alleen in Hongarije is de taal volgens Nourmont een optioneel eindexamenvak.
Grijze haren overheersen op het congres in Boulogne. De 23-jarige perswoordvoerder Xavier Dewidehem vormt een uitzondering. Internet is volgens hem de nieuwe motor van de taal. Daardoor gaan steeds meer mensen weer Esperanto leren, al is dat moeilijk aan te tonen.
Ook Nourmont ziet mogelijkheden voor de taal, bijvoorbeeld in de EU, waar de spraakverwarring nog groter is geworden met de toetreding vorig jaar van tien landen met negen nieuwe talen. Ze is echter realistisch genoeg te beseffen dat de Europese Parlementsleden niet snel Esperanto zullen spreken. “Maar,” zegt ze, “in 1985 dacht niemand serieus aan de val van de Berlijnse Muur. Die viel vier jaar later toch. Ook wij blijven hopen.”

Zo ziet een ex-communistisch bastion eruit. Zevenendertig jaar maakten de commi’s de dienst uit in het belfort van Calais. Bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen was Calais echter een van de schaarse lichtpuntjes voor regeringspartij UMP, die de macht overnam.

Stadhuis van Calais. Foto: Olivier van Beemen

De succesfilm Bienvenue chez les Ch’tis (kijk hier voor eerdere berichten) trok inmiddels al 16,7 miljoen Fransen naar de bioscoop, meer dan een op de vier inwoners. De ruim 17 miljoen van La Grande Vadrouille (1966), het grootste Franse bioscoopsucces aller tijden, zijn nu wel erg dichtbij. De bijna 21 miljoen bioscoopkaartjes voor Titanic zijn wellicht te hoog gegrepen, maar wie weet. U hebt overigens nog een recensie van me te goed. Die komt zo snel mogelijk.

Tiken Jah Fakoly – Africain à Paris * Marc Lavoine – Dis-moi que l’amour ne s’arrête pas là * Alfa Rococo – Les jours de pluie (Filles Fragiles) * Sheila – Bang bang * Bénabar – Le Dîner * Mano Negra – Pas assez de toi / Mala vida * Charlotte Gainsbourg – The songs that we sing * La Rue Kétanou – Des cigales dans la fourmilière * Têtes Raides – Saint-Vincent * Dave – Vanina * Saez - Jeune et con * France Galle – Ella, elle l’a * Louise Attaque – Je t’emmène au vent * Indochine – L’aventurier * Abd Al Malik – Gibraltar * Olivia Ruiz – La femme chocolat * Jean-Michel Jarre – Oxygène * Zebda – Je crois que ça va pas être possible * Johnny Hallyday – Que je t’aime * Les fatals Picards – L’amour à la française * Noir Désir – Le vent nous portera * Alain Souchon – Le baiser * Cali – C’est quand le bonheur ?

Nee, één groepje voetbalsupporters van Paris Saint Germain verzet zich tegen de hype rond de Ch’tis, de nieuwe knuffelberen van Frankrijk. Tijdens de finale van de Coupe de la Ligue in het Stade de France gisteren verwelkomden ze het voetbalteam uit Lens (dat in tegenstelling tot Bergues wel echt in het Ch’ti-gebied ligt) met het spandoek: ‘Pedofielen, werklozen en inteelt: Bienvenue chez les Ch’tis’ (foto van France 3 bij Lepost.fr).
PSG won de beker (2-1) maar krijgt waarschijnlijk ook een zware straf. De club heeft een reputatie op het gebied van supporters die zich misdragen. De voorzitter PSG bood zijn excuses aan en zei dat zijn plezier goeddeels vergald was door de actie.

Frankrijk is in de ban van de Ch’tis (spreek uit: sjti), sympathieke noorderlingen die normaal gesproken vooral geassocieerd worden met werkloosheid, drank, Front National en overgewicht. Hun plotselinge populariteit danken zij aan de bioscoophit Bienvenue chez les Ch’tis. Afgelopen zaterdag bezocht ik met fotograaf Ilse Leenders Bergues, het stadje waar de film is opgenomen. Hier ons verslag. Meer nieuws op Ch’tiNN.

De teller van de Franse kaartverkoop staat na drie weken op 12,5 miljoen. Een op de vijf Fransen is naar de bioscoop gegaan voor Bienvenue chez les Ch’tis, een sypmathieke film van Dany Boon over de gastvrijheid in Noord-Frankrijk.
Volgens kenners maakt de film zelfs een kans La Grande Vadrouille te verdringen van de eerste plaats van best bezochte Franse film aller tijden (17 miljoen bezoekers) Wellicht kan het aantal bezoekers zelfs titanische proporties aannemen (Titanic trok in Frankrijk bijna 21 miljoen bezoekers).
Afgelopen zaterdag reisde ik af naar Noord-Franse Bergues, het plaatsje waar de film is opgenomen, waarvan u hier alvast een voorproefje zag. Binnenkort een uitgebreid verslag op mijn blog.

IJskoud is het in het noodstadion Stadium Lille Métropôle in de voorstad Villeneuve d’Ascq net buiten Lille (Rijsel voor de Vlamingen). Spelers en supporters wachten al jaren op een nieuw stadion, maar dat komt er maar niet. Tot die tijd zijn ze aangewezen op een veredelde atletiekarena buiten de stad.
Wanneer ik met een Engelse vriend naar binnen wil lopen, houdt een steward ons tegen als hij onze kaartjes ziet. ‘Dit is de ingang voor les places de merde (de kutplaatsen), jullie hebben een goede plek, daar verderop.’ Heerlijk, die Noord-Franse eerlijkheid.
Onze betere plek blijkt in ieder geval overdekt, wat in de stromende regen geen overbodige luxe is. Wij rillen al van kou en hebben enigszins te doen met de toeschouwers op de kutplaatsen.
Ik ben afgereisd omdat de wedstrijd ook een Nederlands tintje heeft: Patrick Kluivert (Lille) tegen Boudewijn Zenden van Olympique Marseille. Dat team wordt bovendien gecoacht door de halve Nederlander Eric Gerets (ex-PSV). Na mijn mindere ervaring vorige week, twijfelde ik even of ik wel moest gaan, maar ik besloot dat het een aardige afleiding is.
Gerets houdt Zenden deze avond op de bank, maar Kluivert speelt gelukkig wel. En hij scoort zowaar, zijn eerst velddoelpunt sinds hij voor Lille OSC uitkomt. Marseille komt snel terug door Niang, waarna de wedstrijd verder nauwelijks om aan te zien is. Het commentaar van mijn vriend over Kluivert is redelijk positief. He was the only player in his team who looked remotely like a football player.
In het perszaaltje komt een twintigtal journalisten na afloop samen voor de persconferenties van Gerets en Claude Puell, de trainer van Lille. Ik vind persconferenties nooit zulke fijne situaties, maar durf Gerets toch een vraag te stellen. Ik vraag hem wat hij van het niveau en de speelwijze vindt van de Franse competitie (die is in mijn ogen bijzonder saai, defensief en niet bijster hoogstaand, maar dat zeg ik niet).
Gerets antwoordt vermoeid dat hij die vraag al 25 keer heeft beantwoord, maar dat hij het nog wel een 26ste keer wil doen. Hij vindt de ligue un van hoog niveau en vooral technisch zeer interessant.
Dan komen de eerste spelers binnendruppelen achter een soort hekje in de zaal, waardoor ze gescheiden blijven van het journaille. Ik vraag een jonge vrouw of zij weet om welke spelers het gaat, maar ze blijkt een sportverslaggeefster uit Nederland, die voor Spits hetzelfde idee had als ik.
Zenden komt niet, maar Kluivert verschijnt strak in het pak het perszaaltje. Hij oogt enthousiast en lijkt behoorlijk afgevallen de laatste tijd. We hebben een aardig gesprekje, maar helaas slaag ik er niet in hem binnen korte tijd politiek incorrecte uitspraken te ontlokken. Hij ziet het nietige, deprimerende Lille (mijn woorden) als ‘nieuwe uitdaging’. Nu hij heeft laten zien goed te kunnen voetballen voor grote clubs, wil hij dat ook laten zien bij een kleinere club.
Hij zegt het verder goed naar zijn zin te hebben en heeft nog steeds de ambitie voor het Nederlands elftal te spelen. Hij hoopt vooral te schitteren met de Olympische ploeg in Peking volgend jaar.
Het uitgebreide verslag staat morgen in (een deel van) de regionale kranten.