Replica van de wagon waarin maarschalk Foch (F), admiraal Hope (GB) en de staatsminister Erzberger (D) de wapenstilstand tekenden die 91 jaar geleden een einde maakte aan de Eerste Wereldoorlog. De echte wagon werd in 1945 vernietigd in opdracht van Adolf Hitler. De replica staat in het Musée de l’Armistice in Compiègne (tenenkrommende website alert). Volgens een communiqué van Elysée zat Sarko op 11/11 om 11:11 naast maarschalk Foch (laatste flauwe Sarko-’ik was erbij’-grolletje, beloofd).

Foto: Ecololo

Wie goed zoekt en niet al te kritisch is, vindt ieder jaar wel wat te herdenken. Fransen hebben dit jaar de nodige evenementen in hun rijke geschiedenis gevonden om bij stil te staan. Er is voor elk wat wils.

De Vijfde Republiek (1958) bestaat dit jaar vijftig jaar, maar erg veel te vieren valt er niet. De meeste Fransen hebben gemengde gevoelens ten opzichte van de ‘republikeinse monarchie’ van generaal Charles de Gaulle. Die had hij opgericht om een einde te maken aan de voortdurende instabiliteit van de Derde (1870-1940) en Vierde Republiek (1944-1958), waar een gemiddelde regering het nog geen jaar lang volhield. Destijds was de concentratie van macht bij één man wellicht zinvol, nu zou er wel wat meer evenwicht in de machtsverhoudingen mogen zijn.
De Gaulle, die zijn sporen al verdiend had door het voor elkaar te krijgen dat het zwakke Frankrijk tot de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog werd gerekend, was bovendien de man die zij nodig hadden om het land een deel van de oude glorie terug te geven.
De Gaulle en zijn staatsbestel kregen echter ook direct kritiek en die nam met de jaren slechts toe. Veel Fransen vinden de president te machtig, terwijl het parlement er voor spek en bonen bij zit.
De Gaulle luisterde niet naar het volk, François Mitterrand vertoonde aan het eind van zijn veertienjarige ambtstermijn trekjes van een absolute monarch, Jacques Chirac deed twaalf jaar bijna niets met al zijn macht en Nicolas Sarkozy…
In veler ogen bezoedelt de bling-blingpresident de waardigheid van Frankrijk met zijn onstuimige liefdesleven en zijn opvliegers. Sarko heeft zich voorgenomen te ‘herpresidentialiseren’, maar de vraag is of – excusez de lelijke uitdrukking – de aard van het beestje kan veranderen. Vol nostalgie denkt deftig rechts terug aan le général.

De Vijfde Republiek begon officieel op 5 oktober 1958. In juni dit jaar krijgt Colombey-les-deux-Eglises, het dorp in het departement Haute-Marne waar De Gaulle de laatste anderhalf jaar van zijn leven doorbracht, een herdenkingsmuseum. (foto: Happy A, flickr)

Een links antwoord op het starre gaullisme is mai 68, veertig jaar geleden. Het is verboden te verbieden, De verbeelding aan de macht en Onder de straatstenen ligt het strand. Studenten en arbeiders sloegen – volgens de overlevering – de handen ineen. De arbeider moest meer geld krijgen en betere voorwaarden en de student een leuk leven zonder verveling.
Winkels puilen dezer dagen uit met boeken, dvd’s en parafernalia. De ‘kinderen van 68′ (die – kort door de bocht – nu alle banen bezet houden zodat de huidige jeugd geen enkele kans maakt) laten zich weer horen en Libé liet de huidige studenten van de Universiteit in Nanterre (waar de opstand destijds begon) een hele krant volschrijven: Frans links op zijn best.
Ook hier is de actualiteit minstens even belangrijk als het terugdenken. Nog meer dan ‘deftig rechts’ voelt links zich onder Sarkozy weggedrukt in een verdomhoekje. Stakingen en demonstraties tegen een pensioenshervorming voor ambtenaren trokken eind vorig jaar minder volk dan tevoren en haalden weinig uit. Sarkozy heeft zich tijdens de campagne van vorig jaar bovendien uitgesproken tegenstander verklaard van de mei 68. ‘Bij deze verkiezingen gaat het erom de erfenis van mei 68 voort te zetten, of er voor eens en voor altijd mee af te rekenen.’ Links zal er alles aan doen om dat laatste te voorkomen.

Er is – voor zover ik even snel op internet heb uit kunnen zoeken – geen officiële herdenking voor Mai 68. Dat is natuurlijk ook helemaal niet in de geest van 68. Het evenement is wel al volop aanwezig in de media en dat zal de komende maanden alleen maar toenemen. Ik verwacht ook nog wel een of meerdere optochtjes onder de lentezon.

Katholieken vieren een jaar lang feest in Рwaar anders? РLourdes. In 1858 verscheen de Heilige Maagd daar aan aan plattelandsmeisje Bernadette Soubirous. E̩n keer? Nee 18 keer, tussen 11 februari en 16 juli 1858, dus dan zal het wel waar zijn.
Twee jaar geleden maakte ik al eens een reportage in Lourdes omdat er niet genoeg wonderen meer gebeuren en de ‘wondercommissie’ overwoog daarom de criteria wat te versoepelen. Of dat nu ook daadwerkelijk gebeurd is, weet ik eerlijk gezegd niet. Zal ik nog eens uitzoeken. Wie zegt ‘katholiek feestje’, denkt ‘paus’. Ja, Benedictus is er waarschijnlijk ook bij: volgens de laatste berichten komt hij op 13 september. (foto Lawrence OP, flickr)

De verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) eindigden 90 jaar geleden. Vrede is officieel nooit gesloten, wel een wapenstilstand (op 11/11 om 11:11) en het Verdrag van Versailles, dat in zekere zin tot te Tweede Wereldoorlog leidde.
Je kunt al vraagtekens zetten bij de viering van een 40-jarig jubileum, maar 90 doet het voor mij echt niet. Toch is er redelijk veel aandacht voor in Frankrijk, mede door de dood van de laatste Franse soldaat die de oorlog meemaakte, Lazare Ponticelli. Nu de laatste getuigen sterven, zoekt Frankrijk een nieuwe manier om de herinnering levend te houden. (monument voor de Eerste Wereldoorlog in Beuvillers, foto: claudecf, flickr)

Lazare Ponticelli, de laatste levende soldaat die meestreed in de Eerste Wereldoorlog, is overleden. Hij is 110 jaar oud geworden.

Tja, objectief gezien is het natuurlijk een verroest trapje met – als ik goed geteld heb – 24 treden. Vierenhalve meter hoog, 700 kilo zwaar, dat wel. Hoe dan ook, de consultants van Eiffel hadden voor trapdeel 14 van de verwijderde wenteltrap tussen de tweede en derde etage van de Eiffeltoren 150.000 euro over, plus 20 procent veilingkosten: 180.000. Ruim 7000 euro per trede.
Het was spannend gisteren in zaal 10 van het veilinghuis Drouot*. Urenlang waren er foto’s en veredelde prullaria met als gemeenschappelijk thema Parijs onder de hamer gegaan. Een fotograaf die waarschijnlijk al vanaf twee uur aanwezig was, leek uit pure verveling tegen vijven een oude foto te kopen voor 40 euro. Lijkt me ook wel leuk, eens je hand opsteken bij een veiling. Ook bij twee eerdere veilingen waarover ik verslag deed (dinosaurussen en auto’s van Freddy Heineken) liet ik dat na.
Om vijf uur puilde de veilingzaal uit van de mensen. Dé biedronde ging beginnen. Zeker tien cameraploegen uit binnen- en buitenland waren toegestroomd. ZDF had een mooie verslaggeefster gestuurd en ook Azië had vertegenwoordiging. Namens Nederland zag ik later ook AD-collega Frank Renout in de zaal.
Wij hadden grote mazzel. De grijze krullenbol die in behoorlijk goed Frans vertelde waarom hij de trap gekocht had, bleek een landgenoot, Erik Kurvers. Hij is oprichter van adviesbureau Eiffel en voorzitter van de basketballvereniging Eiffel Towers.
De pers had zich bijna letterlijk op hem gestort. Ik stond redelijk dichtbij en moest wegduiken voor de cameraman van France 3 (geloof ik), die – zoals gebruikelijk in het wereldje – zijn camera als een soort wapen gebruikte om ruim baan te maken voor zichzelf en de bijbehorende journalist.
Kort sprak ik Kurvers en iets langer zijn collega Simon Kram, de martketingmanager van Eiffel. Uiteraard waren ze bijzonder tevreden met de aankoop. Kurvers bleef herhalen dat hij een ‘heel speciaal moment’ vond. Hij legde uit dat je met hulp van zijn bedrijf stap voor stap omhoog moet komen, net als bij een trap.
Kram voegde toe dat Eiffel bij oprichting vijftien jaar geleden is vernoemd naar de architect Gustave Eiffel. Hij was bijzonder trots dat Nederland dankzij zijn bedrijf na het dak van theater Carré een tweede constructie van Eiffel zal krijgen. Wanneer het vervoer en de betaling geregeld zouden zijn, zou het tweetal nog wel een flesje openen die avond.
Ik moest toen met de bus door de extra drukke avondspits (er wordt nog steeds gestaakt) naar huis zien te komen, omdat de ketting van mijn fiets op de heenweg naar het veilinghuis vast was gelopen. Haast was geboden, omdat de kranten hun verhalen het liefst rond zes uur hebben en uiterlijk om een uur of acht. Ook moest ik dit verhaaltje nog schrijven.
Toen het nemen van de bocht tussen de Rue du Louvre en de Seinekade nabij de Pont Neuf ruim tien minuten duurde, was duidelijk dat lopen mij rapper thuis zou brengen. Nu maar hopen dat die ov-staking morgen eindelijk ophoudt.

Tijdens een wandeling door Parijs stuitte ik twee maal op Jeanne d’Arc, over wie ik recentelijk schreef. Ik wist dat ze in het goud op de Place des Pyramides staat afgebeeld, waar Jean-Marie Le Pen haar ieder jaar op 1 mei eert, maar deze beeltenissen waren mij onbekend. Waar heb ik ze gevonden? Spelregels en prijs: hier.

Jeanne d’Arc voor de Eglise Sainte Jeanne d’Arc op de Place du Vieux
Marché in Rouen, waar ze de dood vond op de brandstapel. Of niet?

Een maandje geleden was ik naar aanleiding van het nieuwe boek L’Affaire Jeanne d’Arc in Rouen voor een verhaal over Jeanne d’Arc. Volgens een journalist van de regionale krant L’Est Républicain en een gepensioneerd-medewerker van de geheime dienst is de maagd van Orléans ontsnapt van de brandstapel en daarna getrouwd met een ridder. Bovendien was ze niet van eenvoudige afkomst, maar had ze koninklijk bloed door de aderen stromen. Ze was een buitenechtelijk prinsesje. Lees er meer over in onder meer de PZC van vandaag.

Eenmaal, andermaal, verkocht: een wolharige neushoorn uit 10.000 voor Christus, voor 120.000 euro. Vandaag had je bij veilinghuis Christie’s in Parijs zelfs al een dinosaurus vanaf 21.600 euro. Dan moest je het wel stellen met een onbekend exemplaar, een psittacosaurus, al zo’n honderd miljoen jaar uitgestorven. Het topstuk, een Siberische mammoet met de bijnaam ‘de president’ – hij is op de dag gevonden dat Boris Jeltsin aan de macht kwam – veranderde voor 312.000 euro van eigenaar. Niet iedereen was even gelukkig met de veiling. Lees er morgen meer over in de regionale kranten.

Foto: Christie’s

Onverwacht, maar waar: wat hebben Ségolène Royal en Jean-Marie Le Pen gemeen? Antwoord: hun bewondering voor de maagd van Orléans, Jeanne d´Arc, zowel feminist als nationalist avant la lettre.

In het Historisch Nieuwsblad van deze maand schreef ik een groot verhaal over Jeanne, de schrik van de Engelsen tijdens de Honderdjarige Oorlog. Spoedt u dus richting winkel en koop dit fraaie blad.

In Frankrijk bestaan ze nog: onvervalste marxisten. Sterker nog: iemand heeft me wel eens verteld dat een positief verhaal over het marxisme tijdens je toelatingsgesprek de kans op acceptatie bij de prestigieuze politicologieschool Sciences-Po drastisch verhoogd.
Vandaag sprak ik een marxist, een bijzonder vriendelijke: Pascal Acot. Hij is specialist op het gebied van de geschiedenis van ecologie en klimaat en bovenal bijzonder geëngageerd. Ik sprak met hem over de invloed van het klimaat op de menselijke geschiedenis. Die wordt volgens hem vaak nogal overdreven. Meer daarover in het Historisch Nieuwsblad van volgende maand.