Uw aandacht voor de Francyclopedie, ‘een kleine encyclopedie vol geschiedenis, anekdotes en onmisbare nutteloze feiten’ over Frankrijk. Geschreven door vriend en collega Stefan de Vries. Mijn favoriete lemma is het mij tot voor kort volstrekt onbekende loucherbem, een slagersjargon van vakbroeders in Parijs en Lyon. In die taal wordt de eerste klinker vervangen door een l, de eerste lettergreep gaat naar achter en het woord krijgt een – zo op het eerste gezicht – vrij willekeurig achtervoegsel. Boucher (slager) wordt zodoende loucherbem. Hier meer info en een wiki waar u zichzelf een moderne Diderot kunt wanen.

Het eerste deel van mijn verzetsdaad tegen de macht is voltooid. Ik heb zojuist in de Gibert Jeune La Princesse de Clèves gekocht. Eens zien of ik er net zo onder zal lijden als Nicolas Sarkozy (filmpje). Het lezen van de zeventiende-eeuwse roman van Madame de Lafayette geldt als verzetsdaad sinds Sarkozy zich herhaaldelijk negatief over het boek uitliet. Wordt vervolgd.

Deze week leef ik als een kluizenaar. Ik trek mij terug in een huisje (niet hetzelfde als op de foto) op het Franse platteland, ver van de bewoonde wereld. Geen internet, geen tv en de mobiele telefoon heeft nauwelijks bereik. Ik ben bezig aan een boek (meer info daarover volgt) en hoop dat ik me goed kan concentreren. Ik sluit echter niet uit dat ik morgen alweer in de trein spring omdat ik niet tegen zoveel eenzaamheid blijk te kunnen. Hoe dan ook: blogstukjes staan Рnet als dit bericht Рvoorgeprogrammeerd en een stadje tien kilometer verderop schijnt een internetcaf̩ te hebben, dus hopelijk kan ik u op de hoogte houden van mijn verblijf. Zondag is het in ieder geval gedaan met de kalmte.

Eugénie, Cassandre, Amandine, Christelle, Clémence, Anaïs. Het zijn de namen van de nachtmeisjes van de Franse commerciële zender Direct 8, eigendom van Vincent Bolloré. Dat is een van de mediavriendjes van Nicolas Sarkozy. Het was Bolloré die de president vlak na zijn verkiezingsoverwinning zijn jacht La Paloma ter beschikking stelde, dat ronddobberde voor de kust van Malta. En moest die arme Sarko daarheen met een lijnvlucht van Air Malta? Neen, Bolloré had ook nog wel een privé-jet dat de président élu mocht gebruiken.

Ik dwaal af. Wat doen de nachtmeisjes van Direct 8 tussen drie en zes? Kunnen hun activiteiten het daglicht niet verdragen? Welnu, zij lezen boeken voor. Soms een hele novelle, of een boek in delen. Stendhal, Chateaubriand, Dickens: literaire klassiekers waarvoor Bolloré niet in de buidel hoeft te tasten om de rechten te kopen. Vannacht en de komende twee nachten staat Le comte de Monte-Cristo op het programma, van Alexandre Dumas. Er schijnen overigens ook nachtjongens te zijn, maar op de programmering voor de komende dagen en op de fansite van Films7.com komen ze niet voor. Het voorleesprogramma heeft de mooie naam: Voyage au bout de la nuit.

Over voorlezen gesproken: de première van de verfilming van de prachtige roman De Voorlezer van Bernard Schlink laat in Frankrijk even op zich wachten. Volgens dit blog heeft TFM, de Franse distributeur van zender TF1 (ook onder leiding van een vriendje van Sarko), een financieel conflict met de Amerikaanse distributeur. De premièredatum van The Reader met de bekroonde Kate Winslet is daarom nog steeds onbekend.

Foto: Films7.com

Zaterdagochtend, half twaalf. Op Bastille stap ik over op lijn vijf naar het Gare du Nord. Ik neem plaats op een strapontijn in wat je de mooiemeisjeswagon zou kunnen noemen. Naast me speelt een leuke jonge vrouw met haar iPod, tegenover me op de bank zit een blondine die me op het perron ook al was opgevallen en dichterbij, schuin tegenover mij, zit zij, ook op een uitklapzetel. Zij is een jaar of drieëntwintig, gaapt wanneer ik de wagon betreed, en leest een boek, waarop ze zich maar matig kan concentreren. Ik ben benieuwd wat ze leest, maar ze houdt de kaft naar beneden. Opnieuw gaapt ze, opnieuw leest ze. Even houdt ze het boek iets hoger. Dostoïevski, zie ik. De titel heeft te kleine letters. Ze draagt zwarte laarzen, een donkerblauwe spijkerbroek en een lange zwarte jas, die niet zo veel verschilt van de mijne. Ze heeft een kleine, welgevormde mond, bruine ogen, ze is Parisienne. Haar lange bruine haar heeft ze vastgeknot op haar achterhoofd, aan weerszijden van haar gezicht valt het naar beneden. Ik stel het me voor in volle luister. Onder haar jas is een toefje rood zichtbaar, waarschijnlijk van een vest. Op het drukke station République betreden veel nieuwe passagiers de metro. Niet iedereen kan nog zitten. Een lange, zwarte man met een grijze sjaal, Le Figaro in de hand, neemt plaats tussen haar en mij. Toch kan ik haar nog zien. Een vrouw aan de andere kant van de wagon roept dat ze dakloos is en het op prijs zou stellen als we haar wat geld zouden geven. Zij zit eindelijk in haar boek en neemt geen aanstoot aan de vrouw. Even kijkt ze op en kruisen onze blikken elkaar. Een vrouw op een strapontijn aan de andere kant van het gangpad kijkt naar me. Ik voel me betrapt. Kijk ik te opzichtig naar het Dostojevskimeisje? Op Gare du Nord stappen de meeste reizigers uit. Ik ook. Zij blijft zitten. Ik zie haar nog één keer gapen.

Foto: Phil Moore

Gisteren bracht ik een uurtje van mijn leven door in de Fédération Nationale d’Achats, de Fnac. In de veronderstelling dat mijn defecte computer te repareren viel met een nieuwe batterij had ik die twee weken eerder gekocht, maar uiteindelijk bleek het MacBook uit zichzelf weer te draaien en kon ik de batterij terugbrengen. Een tegoedbon bleek het hoogst haalbare bij de Service Après-Vente, waar ik dus een uurtje moest wachten. In de tussentijd heb ik wel stofzuigerzakken gekocht bij Darty (die anders dan Fnac ook huishoudelijke apparaten verkoopt). Die had ik al net iets langer nodig dan ik op het wereldwijde web zou moeten vermelden, maar laat ik gewoon eens transparant zijn.

De rest van de wachttijd doodde ik door een te begin te maken met Le tour du monde en quatre-vingts jours van Jules Verne. Deze klassieker zou ik als afgestudeerd student Frans natuurlijk al lang gelezen moeten hebben, maar dat is niet het geval. De lange wachtrij om een product te ruilen is niet zo fijn bij de Fnac, maar de regel dat je ieder boek onaangekocht mag lezen, is wel erg aardig. Vooral de stripafdeling is doorgaans drukker bevolkt dan de gemiddelde bibliotheek. Je mag gewoon met je nieuwe album van Asterix tegen de kast gaan zitten en het terugzetten wanneer het uit is.

Dat deed ik dus met Jules Verne terwijl ik op mijn beurt wachtte. En de strategie van de Fnac bleek te werken. Nadat ik een tegoedbon had gekregen, wilde ik het boek niet terugzetten, maar meenemen. Weinig mensen bij de kassa, dat kwam goed uit.

Het leek er zelfs op dat ik direct aan de beurt was. Een langharige jongen, op het oog een miskend artiest die tegen zijn zin voor een groot kapitalistisch bedrijf werkt maar dat voor lief neemt omdat hij uiteindelijk ontdekt hoopt te worden (ja, ja, ik heb vooroordelen), was weliswaar bezig wat papiertjes in te vullen, maar zijn kassa leek open. Ik stond op het punt te vragen of hij open was (vous êtes ouvert?), maar dacht, ofschoon het ook in het Nederlands makkelijk kan: toch best rare vraag. Ik vroeg daarom: c’est ouvert?, waarbij c’ verwijst naar de kassa, wat ook in het Nederlands vreemd zou klinken. Is dat open? Maar toch, het ging er uiteindelijk meer om of de kassa open was dan hijzelf. Zijn heerlijke Franse antwoord was dat hij een être humain was. Oui, je suis ouvert, zei hij, met de nadruk op je. Volgens mij had hij wel enige spijt van zijn bijdehante antwoord toen ik met een buitenlandse betaalpas betaalde, maar erop terugkomen zou de zaak waarschijnlijk alleen maar compliceren. De wijze les: nooit te veel nadenken voordat je naar de kassa van Fnac gaat.

De 80-jarige klant Pierre Gouny koopt enkele boeken van Anatole France bij boekhandelaar Xavier Versini (links). Foto: Ilse Leenders

Met een beetje mazzel leest u vandaag in uw GPD-krant (iedere krant is vrij een verhaal wel of niet mee te nemen en het aanbod is doorgaans groter dan de beschikbare ruimte) mijn reportage over de bouquinistes de Paris, de boekhandelaars op de kades van de Seine. Hun handelswaar ligt dag en nacht in herkenbare groene bakken (en wordt daar op sommige zaterdagavonden afgesmeten door dronkenlui).
Door ontlezing en internetconcurrentie kiezen steeds meer verkopers ervoor beeldjes van de Eiffeltoren aan te bieden en andere prullaria: die verkopen beter. Het stadsbestuur van Parijs wil juist dat het boekenstalletjes blijven.
Dat de nood bij sommigen aan de man is, bleek toen fotograaf Ilse Leenders een stalletje wilde vastleggen nabij Saint-Michel. Dat mocht best van de handelaar, maar alleen in ruil voor twee euro. Tja, daar gaan wij natuurlijk niet op in.
Zelf heb ik in ruim zes jaar Parijs nog nooit een boek gekocht bij de stalletjes, hoewel ik er met regelmaat langsloop. Dat moet binnenkort maar eens veranderen. Meer over de boekenstallen in de kranten.

Sluikreclame op Parijsblog. Mijn gewaardeerde GPD-collega in het Verenigd Koninkrijk, Esther Gotink, (haar blog) heeft samen met voormalig Volkskrant-correspondent Peter de Waard Eigenzinnig Londen geschreven. Zij wijzen u de weg in de – veronderstelde – capital of cool. (Dat dat sinds Paris Plage en de Vélib’ eigenlijk Parijs is, heb ik maar even wijselijk voor me gehouden…). Zelf heb ik nog niet de mogelijkheid gehad het aan te schaffen, maar dat gaat snel veranderen.

Ik denk niet dat een eventuele toekomstige president Nicolas Sarkozy zich zou ontpoppen tot een fascistoïde vreemdelingenhater, zoals veel linkse Fransen vrezen of zeggen te vrezen. Maar toch is het wel wat dubieus dat Testimonianza, de Italiaanse versie van Sarkozy’s boek Témoignage, van een voorwoord voorzien is door de ‘post-fascist’ Gianfranco Fini. Lees het weblog Des mots et des débats van Libération.